الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

36

الهيات در نهج البلاغه (فارسى)

در نهج‌البلاغه در نهج‌البلاغه نيز بر حسب احصاى بعضى « 1 » ، در 1293 مورد اسم جلاله ( اللَّه ) وارد شده است و اين كلمه محور بحث الهيّات و حمد و ثناى تسبيحى و تمجيد و دعا و مواعظ است و اگر بر اين 1293 مورد كه به صراحت كلمهء جلاله ذكر شده است ، مواردى را نيز كه به كنايه و ضمير بارز يا مستتر به « اللَّه » اشاره شده و محور و موضوع جمله و مطلب قرار گرفته ، اضافه مىكنيم - مثل « لا يَبلُغُ مِدحَتَهُ القائِلونَ ، وَ لا يُحصي نَعماءَهُ العادّونَ ، وَ لا يُؤَدّي حَقَّهُ المُجتَهِدونَ » « 2 » و مثل « كُلُّ شَيءٍ خاضِعٌ لَهُ ، وَ كُلُّ شَيءٍ قائِمٌ بِه » « 3 » و مثل « فَطَرَ الخَلائِقَ بِقُدرَتِه ، وَ نَشَرَ الرِّياحَ بِرَحمَتِه » « 4 » - از چندين هزار مورد هم بيشتر مىشود . محور بحث چرا محور بحث و مطلب ، بيشتر اين اسم است ؟ چون اين اسم و هر اسمى از هر لغت كه مرادف با آن باشد - چنان كه گفتيم - اسمى است كه در عرف عرب و اهل هر لسان يك مسمّى بيشتر ندارد و آن ، ذات مستجمع جميع صفات كمال است و به احدى و كسى و چيزى غير از او ، صحّت اطلاق ندارد و صحّت سلب دارد و وقتى اين اسم را بگوييم و هر وصفى از اوصاف كمال را براى آن اثبات نماييم ، مانند « قضايا قياساتها معها »

--> ( 1 ) . كتاب الكاشف نوشتهء حجّةالاسلام دكتر مصطفوى ، ص 17 ، ستون 20 ، ذيل كلمهء « اللَّه » . ( 2 ) . نهج‌البلاغه ، خطبهء 1 . ( 3 ) . همان ، 108 . ( 4 ) . همان ، 1 .